مصطفى النوراني الاردبيلي

416

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

آن فرفيون ، ابرفيون ، فربيون و تالك است . تازه آن به رنگ زرد و صاف و قابل حل در روغن زيتون است . كهنه آن زرد مايل به سرخى ، مزه تلخ و بوى آن تند است . و به‌صورت ماليدن علاج سياتيك ، شلل استرخا ، قولنج ، كمردرد و دفع كننده رطوبات بلغمى از مفاصل و اعضاى بدن است و مصرف داخلى آن مسهل صفراء و بلغم است . و آن را هميشه مخلوط با شيرين بيان ، روغن گل و روغن‌هاى ديگر صمغ‌ها مثل مرمكى ، صمغ عربى و صمغ كتيرا داده مىشود . مقدار خوراك آن تا 5 / 7 گرم است . اگر زن حامله آن را بخورد سقط جنين مىكند ولى شاخه آن در چرك و زخم استعمال مىشود . جرعه زياد آن سمّ قاتل و در معده و روده ايجاد زخم مىكند . ترياق سم آن آب انار ترش ، كافور و شير ترش است . با عصاره چغندر براى عطسه استعمال مىكنند كه در امراض دماغى استعمال مىشود . براى زدودن گوشتهاى زائد بدن به‌صورت گرد استفاده مىكنند و اماله آن حيض بسته را جارى مىكند . در ماهيّت آن اختلاف بسيار است بعضى شير مازريون و بعضى شير زقوم دانسته‌اند . و گيلانى گفته كه بعضى مردم در هند از درخت زقوم شير مىگيرند و در نهايت شدت و سختى آن را نگاه مىدارند و به جاى فرفيون استعمال مىكنند . اولين كسى كه به اين صمغ پى برد ، بوفاس ملك بونيه است . قوّت آن تا چهار سال مىباشد كه بعد از آن مدت ضعيف و پس از ده سال باطل مىگردد . مسهل بلغم لزج و زردآب ، پاك كننده زوائد بلغمى از اعصاب و مفاصل نافع داء الثعلب و صداع بارد و شقيقه ، لقوه ، فالج ، سستى اعضا و تشنّج امتلايى صرع ، سكته ، كابوس ، نزول آب در چشم ، استسقاء ، طحال ، قولنج و عرق النساء مىباشد . « 1 » فرفيون داراى 4 % ماده اسيدى است . يعنى جوهر تيزابى دارد كه تلخ و تيز است . براى استسقاء و جذام و تحليل اورام و تنگى نفس تجويز شده است .

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 358 .